close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
گنبد های نمکی و کانی هالیت
در شبکه های اجتماعی هوادار ما باشید
صفحه اصلی تالار گفتمان آرشیو عضویت ورود نقشه سایت خوراک تماس با ما
درباره مــا
geology 4 all
با سلام من سینا هستم و برای ساخت این وبلاگ دو دلیل داشتم : 1- آگاهی هر چه بیشتر مردم فارسی زبان با رشته زمین شناسی : متاسفانه در ایران زمین شناسی جزو رشته های پر طرفدار نیست و آگاهی مردم ایران نسبت به این رشته بسیار کم است، و برای همین یک گردی روی این رشته و شاخه های آن برای مردم وجود دارد و من بر آن آمدم تا مردم را با رشته خودم و زیبایی های آن آشنا کنم. 2- افزایش آگاهی های خودم
موضوعات
آرشیو
نظرسنجی
چقدر به آینده شغلی رشته زمین شناسی امید دارید؟





تبلیغات

"خانم قبادی"

- تحقیق و ترجمه زمین شناسی

- انجم پروژه ، مقاله و پایان نامه رشته زمین شناسی و جغرافیا و برنامه ریزی شهری

- انجام امور تایپی

- تهیه نقشه توسط نرم افزار جی ای اس

با قیمت مناسب و در اسرع وقت

لطفا از طریق آی دی تلگرام ghobadi7930@ پیام دهید

آخرین ارسالی های انجمن

گنبد های نمکی و کانی هالیت

1182 بازدید دوشنبه 15 ارديبهشت 1393 زمین شناسی جهانی,زمین شناسی معدن,کانی شناسی,
لایک: نتیجــــه : 0 امتیــــاز توســـط 0 نفـــر ، مجمـــوع امتیــــاز : 0

مقدمه :

نمك آشناترين ماده معدني براي انسان بوده و توليد و استفاده از آن با ظهور او آغاز شده است . انسان در سال متجاوز از 5 كيلوگرم نمك  مصرف مي كند و به اين ترتيب در كشورهايي كه فاقد اين ذخيره معدني هستند ارزش آن بيشتر است . سروكار اوليه انسان با اين ماده از اطلاعات انسان از نمك بعنوان يك ماده مورد لزوم غذايي , چاشني , حفظ و نگهداري غذاها و محافظ بدن انسان در مقابل اثرات حرارت بيابانها ناشي مي گردد . نمك امروزه بيشتر بعنوان يك ماده خام اوليه براي صنايع شيميايي محسوب و ساليانه ميليونها تن از آن بدون اينكه تماس وارتباطي با زندگي روزانه ما داشته باشد در اين رشته مصرف مي گردد .

 

خصوصيات :

نمك خالص ( Nacl ) در طبيعت جامد و تحت عنوان كاني هاليت شناخته مي شود . در حالت خاص بي رنگ اما در صورت داشتن موارد ارگانيكي , داراي حالت خاكستري تا سياه كه با حرارت بي رنگ مي گردد . در صورت همراه بودن با جلبك هاي ريز صورتي , در صورت داشتن هماتيت قرمز , با داشتن هيدرواكسيد آهن زرد تا آبي ديده مي شود . در صورت قرار گرفتن در مسير اشعه فرا بنفش از خود حالت فلوراسانس بروز مي دهد . با اشعه ايكس ابتدا برنگ آبي و سپس قهوه اي و با اشعه هاي راديو اكتيو تيه طبيعي رنگ ارغواني بخود مي گيرد . شكل بلوري آن كوبيك با سختي 5/2 و وزن مخصوص 2/2 تا 1/2 , شفاف تا نيمه شفاف با جلاي شيشه اي , اثر خط سفيد و طعم شور مي باشد .

 

ذخاير نمك و چگونگي تشكيل آن :

توليد تجاري نمك از 5 منبع : ذخاير لايه اي رسوبي – آبهاي شور محدود – آب درياها  - ذخاير نمكي سطحي و گنبدهاي نمكي صورت مي گيرد . لايه هاي نمكي ممكن است از ضخامت چند اينچ تا چند صد فوت ديده شوند . نمك معمولاً توام با لايه ها يا بلورهاي ايندريد ، ژيپس و دولوميت و همچنين حامل مقداري موارد شيل دار مي باشند . آبهاي شور ممكن است بصورت محدود ( درياچه اروميه ) و يا درياهاي آزاد بوده و براي استخراج نمك مورد استفاده قرار گيرند . گاهي نيز در اثر تبخير و محدود شدن درياچه ها ذخاير نمك سطحي مانند اطراف درياچه قم تشكيل مي شود . گنبدهاي نمكي از نظر مقدار نمك حاوي ذخيره ي قابل ملاحظه اي بوده و نمك در اين منابع معمولاً باژيپس و ايندريت همراه است . ذخاير نمك هر شكل و حالتي كه در طبيعت داشته باشند عامل تبخير در پديد آمدن آنها نقش اساسي دارد .

 

گنبدهاي نمكي :

اساس تشكيل نمك در گنبدهاي نمكي جدا از رسوبگذاري عمومي ،نتيجه تبخير آبهاي شور قديمي نيست، ولي چگونگي شكل گرفتن آنها بصورت گنبد از مسائل مورد بحث تكتونيك است . هر گنبد شامل دو بخش است . هسته مركزي كه از نمك تشكيل شده و بخش كناري جوان تر كه اطراف حلقه مركزي بوده و از سنگهاي رسوبي و آذرين است . علت اصلي حركت نمك در گنبدهاي نمكي را بايد تفاوت وزن حجمي نمك با سنگهاي اطراف دانست . اين عمل مانند حركت لايه اي از روغن زيتون در داخل آب است كه منجر به بالا آمدن روغن زيتون مي شود . طبق رابطه زير مي توان مقدار x يعني مسافتي را كه نمك بالا مي آيد محاسبه كرد .

d'* g * x = d * g * h

d : وزن حجمي سنگهاي رسوبي در اعماق

d' : وزن حجمي نمك

h : ضخامت لايه هاي رسوبي

g : شتاب ثقل

نمك ابتدا به صورت لايه هاي ضخيمي در اعماق وجود دارد كه ضخامت آنها زياد و ممكن است بيش از 1000 متر باشد . بعضي عقيده دارند كه اگر در بالاي يك طبقه نمكدار تاقديسي با شيب ملايم وجود داشته باشد همانند حركت مواد هيدروكرين ،نمك خود را در آن امتداد به بالا مي كشاند و نمك از لايه هاي تغذيه كننده به بيرون كشيده مي شود اين عمل ممكن است آنقدر ادامه يابد كه قدرت تغذيه از بين برود . دراينحال لايه هاي نمكدار اوليه نازك شده و طبقات رويي فرو مي نشيند و به اين ترتيب در اطراف گنبد ناوديسي با شيب ملايم بوجود مي آيد . عواملي كه آرايش و پراكندگي فعلي گنبدها را كنترل كرده اند دقيقاً مشخص نيست اما احتمال دارد اين پراكندگي از اثر ناهمواريهاي اوليه سطح فوقاني لايه هاي نمك يا چين هاي قرار گرفته در پايين لايه هاي نمكي يا گسلها بوجود آمده باشد كه زون هاي ضعيفي را در لايه هاي روي نمك براي اين كار حاصل كرده باشند . اثراتي كه در بعضي از نقاط نمكها در معادن باقي مانده است اين مسئله را روشن نموده كه حركت نمكها به سمت بالا در حالت جامد و با تناوب حركت و سكون بطوريك در ميان  بوده است . نيروي محركه توده نمك احتمالاً وزن استاتيكي لايه هاي كمر بالاي نمك بوده است . وزن مخصوص نمك 2/2 در صورتي كه سنگهاي محاصره كننده نمك وزن مخصوص بالاتري برابر 8/2 تا 6/2 را دارا مي باشند و عامل كنترل كننده اين حركت نيز سبكي نسبي نمك بوده است . در واقع نمك خاصيت شكل پذيري دارد . وقتي نمك تحت فشار باشد ملكولهاي سازنده آن خرده شده , شكل آن تغيير مي كند و خود را از زير بار فشار رها مي نمايد . مسلماً در اعماق مثلاً 5000 متري كه درجه حرارت آن 150 درجه بيشتر از سطح زمين است نمك مانند سيال غليظ به حركت در مي آيد و بنا به نوشته گاسو  (Gassov ) به صورت خميره اي نمكي از گنبد خارج شده و ضمن سرد شدن حركت آن كند مي شود در اين حال حركت آن به حالت جامد و به صورت لغزش ولي بسيار كند صورت مي گيرد . با اين توضيحات مساحتي كه گنبدهاي نمكي در سطح زمين اشغال مي كنند هميشه معادل قطر ساقه اصلي خود گنبد نمي باشد زيرا با جريان يافتن نمك در اطراف ساقه گنبد مساحت گسترش سطحي خيلي بيشتر از قطراست . گاهي نيز نمك در هنگام حركت دچار چين خوردگي مي شود . اين مسئله به خاصيت پلاستيك نمك و مقاومتي كه در حين حركت با آن مواجه مي شود در ارتباط است . در فشار معمولي نمك در درجه حرارت 960 درجه سانتي گراد ذوب مي شود . با توجه به مقدار آب تبلور كه در ساختمان آن وجود دارد با افزايش فشار درجه حرارت ذوب آن كاهش مي يابد . بنابراين اگر نمك در  عمق 10 كليومتري در زير رسوبات قرار داشته باشد كه فشار در اين عمق معادل 2700 بار و درجه حرارت تقريباً 300 درجه خواهد بود , كه خود نقش مهمي در سيال شدن و به حركت در آمدن نمك خواهد داشت .

فرو نشستن لايه هاي فوقاني بر روي نمك  , لغزندگي واحدهاي ساختماني را بيشتر مي كند و به اين ترتيب جريان افقي همانند مايعات غليظ بوجود مي آيد كه بطرف نقاط كم فشار متمايل مي شود . بهم خوردگي و بي نظمي ها در طبقات نمك و لايه هاي زيرين و فوقاني آن كه در ايجاد مناطق كم فشار موثر مي باشد در حركت نمك به سمت بالا موثر است اصولاً ضخامت روي لايه هاي نمك بايد به اندازه اي باشد كه بتواند نيروي محركه اي در نمك بوجود آيد بنابراين سرعت حركت نمكها در همه جا يكسان نيست . بديهي است كه با حركت نمك به سمت بالا نيروي محركه فوق كاسته مي شود بنابراين تنها با افزايش رسوبات بعدي ممكن است نمك به حركت خود به سمت بالا ادامه دهد . لذا سرعت حركت نمك به سمت بالا كند و غير يكنواخت است .

در قله گنبدهاي نمكي , با انحلال تدريجي نمك و شسته شدن آن , لايه اي به صورت پوششي بر جا مي ماند , مسلماً هر قدر جريان آب و شستشو زيادتر باشد ضخامت لايه هاي پوششي بيشتر مي شود لذا بخشي از لايه هاي پوششي از قطعاتي بوجود مي آيند كه در داخل نمك وجود داشته اند .

 

تكتونيك صفحه اي و نهشته هاي تبخيري :

از ديدگاه تكتونيك صفحه اي نهشته هاي بزرگ تبخيري دنيا را مي توان چند توصيف و تقسيم بندي كرد :

الف : انواعي كه در سطح يك صفحه ليتوسفر قاره اي تشكيل مي شود . به عبارت ديگر رسوبات تبخيري كه در بين قاره ها , كران ها يا در حوضه داخلي بوجود مي آيند .

ب : انواعي كه حد بين دو صفحه ليتوسفري تشكيل مي شوند و شامل :

 ب -1 : جايي كه دو صفحه قاره اي بهم نزديك مي شوند .

ب -2 : جايي كه دو پليت قاره اي از هم دور مي شوند يعني ريفت هايي كه در حاشيه قاره ها بوجود مي آيند .

نوع ب-1 : در حوضه هايي پايين تر از سطح آب اقيانوس ها تشكيل مي شوند اگر چه وسعت آنها ممكن است زياد باشد ولي ضخامت نمك آنها ناچيز و در حد بين 10 تا 100 متر متغير است و ندرتاً ضخامت آنها ممكن است به 1000 متر برسد در اين مناطق رسوبات سولفات كلسيم بيش از نمك است .

نوع ب -2 : در ريفت هاي حاشيه قاره ها , هنگامي كه جريان آب برقرار باشد رسوبات تبخيري با ضخامت چند كيلومتر تشكيل مي شوند كه خود نشانه اي از ورود آب در طي تشكيل اقيانوس جنيني است در اين مرحله از تشكيل اقيانوس اوليه , نهشته هاي تبخيري در ريفت هاي دره مانند بصورت نواري در امتداد حاشيه قاره بوجود مي آيد كه ضخامت آنها دراكثر حالات بيش از 5 كيلومتر بوده و غالباً از نوع نمك است .

 

چگونگي استخراج نمك :

1- روش معدنكاري : در اين روش از سيستم اتاق و پايه ممكن است با تغييراتي بسته به وضعيت ذخيره استفاده كرد كه در اين صورت سطح تحتاني نمك حفر , منفجر و سپس به پايين ريخته و بعداً به بيرون حمل مي شود احتمال دارد در صورت بزرگ بودن قطعات عمل خرد كردن اوليه در زير زمين لازم گردد . اين روش مستلزم ماشين آلات پيشرفته مي باشد . چون ديواره نمكها در برابر ريزش نبستاً مقاوم است , كارگاههاي استخراج را مي توان بدون وسايل تامين و نگهداري مصنوعي توسعه داد .

2- روش چشمه هاي مصنوعي : در جاهائيكه نمك عميق تر از آن است كه بتوان بروش سطحي معدنكاري استخراج شود , مي توان از طريق چشمه هاي حاصل از حفاري  با ايجاد چاههايي با قطر 8 الي 10 اينچ از سطح زمين به داخل ذخيره نمك آن را استخراج نمود . بدين طريق كه در اين چاهها يك Casing و يك لوله كار گذاشته مي شود . پس به داخل لوله از سطح زمين آب شيرين پمپاژ نموده , اين آب نمك را حل كرده و سپس تحت فشار به بالا بر مي گردد .

 

اهميت نمك از نظر اقتصادي :

1- بعضي از مخازن گاز و نفت در زاگرس و خليج فارس و كشورهاي مجاور بوسيله پوشش هاي نمكي محفوظ مانده اند كه با توجه به جابجايي و شكستگي هاي ناشي از نمك , محيط مناسبي براي ذخاير نفتي بوجود مي آيد .

2-انبار كردن هيدوركربنها بويژه نفت در نمكها بعلت تخلخل اندك سنگ نمك.

3- در نمكها كلكسيوني از كانيها مي توان يافت , دسته اي ديگر از خود نمك, دسته اي از سنگهاي آذرين و دسته اي آيد بر اثر فعل و انفعالات شيميايي بوجود آمده است . از آن جمله وجود گوگرد و كلسيت كه طبق رابطه زير بوجود مي آيند :

2 O11 + S2 + 2SH 4 + 3caco6          2co 6 + o 2H 4 + 4caso4

4- علاوه بر استفاده خوراكي استفاده از آن در صنايع شيميايي كه براي استفاده از آن نمك را به عناصر تشكيل دهنده آن يعني سديم و كلر تجزيه مي كنند . بيشترين مورد مصرف آن با آهك براي توليد كربنات سديم مي باشد كه يك ماده حياتي صنعتي بوده و در خيلي از صنايع از جمله شيشه سازي , تهيه سود سوز آور , كاغذ سازي و غيره استفاده مي شود .

5- مصرف آن در تهيه كلر , كلرات , اسيد كلريدريك و تركيبات مربوطه ديگر مي باشد كه هريك داراي مصارف عمده اي در زمينه هاي مختلف مي باشند . نمك همچنين در تهيه ابزار آلات نوري و صنايع غذايي جهت حفظ و نگهداري مواد خوراكي مصرف مي گردد . در جوار مصارف متعدد آن محصولات فرعي مانند پتاسيم , منيزيم , كلر , برم و يد نيز حاصل مي شود .

6- علاوه بر موارد فوق از نمك در مصارف ديگري از جمله تهيه صابون , رنگ , منسوجات , چرم سازي , متالوژي و موارد ديگر بمقدار قابل ملاحظه اي استفاده مي شود , كه نقش آن در اكثر موارد اساسي و مهم است . در مقياس كوچكتر نمك يك ماده معدني فلزي بوده و از آن براي استخراج سديم نيز استفاده مي شود .

 

منابع :

1- زمين شناسي سنگها و كانيهاي صنعتي               ل . بيتس – ترجمه صمد عليپور

2- مباني زمين شناسي اقتصادي                  عبدالمجيد يعقوب پور

3- مقاله گنبدهاي نمكي و زمين شناسي حوزه خليج فارس – دكتر علي درويش زاده

 

برچسب ها :


ارسال نظر
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی

پست های مرتبط :



تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
آمار سایت
تبلیغات
انجام پروژه های زمین شناسی تحقیق و ترجمه متون زمین شناسی ، انجام پروژه، مقاله و پایان نامه زمین شناسی و جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، انجام امور تایپی ، تهیه نقشه توسط نرم افزار جی آی اس با قیمت مناسب و در اسرع وقت
تبلیغات متنی جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید.
تبلیغات متنی جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید.

Code center

ورود به سایت
ارتباط با مدیر
آمارگیر
    آمار مطالب
    کل مطالب : 173
    کل نظرات : 46
    آمار کاربران
    افراد آنلاين : 2
    تعداد اعضا : 79
    آمار بازديد
    بازديد امروز : 184
    بازديد ديروز : 259
    گوگل امروز : 12
    گوگل ديروز: 57
    بازديد هفته : 1,285
    بازديد ماه : 4,358
    بازديد سال : 31,068
    اطلاعات شما
    آي پي : 54.80.87.250
    مرورگر :
    سيستم عامل :
مطالب جدید
  • روش های تعیین سن در زمین شناسی
  • ایزوتوپ چیست؟
  • با ارزش ترین عناصر کره زمین
  • نگاهی به آینده شغلی رشته زمین شناسی
  • راز ستون های سیمانی 2000 ساله
  • خطر خشک شدن خلیج گرگان
  •  بلندترین غار نمکی دنیا در قشم کشف شد
  • ۸۰ درصد شهرهای ایران در خطر زلزله
  • 200 سال زمان تا ترک زمین
  •  روستایی که ناگهان ناپدید شد ( رانش زمین )
مطالب پربازدید
  • 7 روش تشخیص سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی
  • آینده شغلی رشته زمین شناسی و گرایش های آن
  • اصطلاحات مهم زمین شناسی
  • اصطلاحات انگلیسی زمین شناسی
  • ماسه و انواع آن
  • جواهرات و محل تشکیل آن ها
  • درختان سنگی ( فسیل درختان )
  • سنگهای دگرگونی
  • مشخصات کانی ها در زیر میکروسکوپ + طبقه بندی
  • سنگ خوراکی
مطالب تصادفی
  • معرفی رشته زمین شناسی اقتصادی
  • علم زمین شناسی در سد سازی
  •  ماگما و مواد مذاب زمین از دیدگاه قرآن
  • پیش بینی زلزله در تهران
  • مورن ها
  • چاه های نفت
  • عجیب ترین صحرا های دنیا
  • دلیل سالم بودن دندان های انسان های اولیه؟؟؟
  • زمین شناسی از نگاهی دیگر
  • پیش‌بینی آخرالزمان
حمایت کردن
این پست را +1 کنید